Pagbuo sa PHL space agency isinulong, benepisyo inihayag

LUNGSOD NG QUEZON—Hiniling ng mga pangunahing Pilipino astronomers ang paglikha ng Philippine Space Agency (PSA) matapos mailunsad ang inisyatiba hinggil dito noong Biyernes, Disyembre 14 sa lungsod na ito.

Kaugnay nito, binigyang diin nila ang benepisyo ang pagkakaroon ng PSA sa bansa, na ang panukalang batas ay isinusulong na sa Kongreso ni Kinatawan Angelo Palmones ng Agham party-list.

Ayon kay Dr. Jose Edgardo Aban ng University of Brunei Darussalam, ang paglikha sa PSA ay maghahatid ng karagdagang kaunlaran sa bansa dahil ang mga teknolohiyang gagamitin dito ay magagamit sa iba pang suliranin ng bansa tulad ng climate change.

Bilang dating tapangulo ng Committee on Space Technology Applications ng Department of Science and Technology (DOST), sinabi ni Aban na isa sa beneipisyo ng PSA ay ang pagkakaroon ng sariling satellite ng bansa.

Ito ay magagamit sa pagbuo ng mapa ng buong bansa na tutukoy sa mga hangganan nito; at maging sa mga lugar na madalas mapinsala ng kalamidad.

Ito ay magagamit din sa mga pagsusuri sa mga lugar na sinalanta ng kalamidad.

Ayon kay Aban, sa panahon na siya naglilingkod sa DOST, may mga pagkakataon na kung saan saang ahensioya sila sa nakikisuyo upang magkaroon ng satellite based images ng mga lugar na napinsala ng kalamidad.

“It has been a long time dream for Filipino astronomers and space scientists to someday have a single agency on the country, just like NASA that will navigate the country’s space science  research and development that will spur development of applications that can generate wealth to the nation,” sabi ni Aban.

Ikinumpara din niya ang bansa sa mga kapit-bansa nito sa South East Asia na nakapagsimula na ng sariling space program.

Bilang isa sa mga pangunahing tagapagsulong ng paglikha sa PSA noong siya ay nasa DOST, sinabi ni Aban na noon pang 2006 nila ito unang ipinanukala.

Sa panahong iyon, sinabi niya na ang mga kapit-bansa ng Pilipinas ay nagsusulong na rin ng kanilang space program.

“They move forward while our space program remain a proposal,” sabi ni Aban.

Dr. Custer Deocaris

Kinatigan ito ni Dr. Custer Deocaris ng Rizal Technological University (RTU), ang nag-iisang pamantasan sa bansa na nagtuturo ng kursong Astronomy.

Sinabi ni Deocaris na ang Pilipinas ay napag-iwanan na ng mga bansang Vietnam, Bangladesh at Sri Lanka sa larangan ng space program.

Isa mga epekto nito ay mapapakinabangan na ng mga nasabing bansa ang benepisyo ng kanilang space program, ngunit ang Pilipinas ay wala pang nasisimulan.

Ayon kay Deocaris, “we should not forget that most of today’s modern conveniences like cellular phones, internet, cloud computing, LEDs and solar panels are spin offs from investments in space technology.”

Idinagdag pa niya na, “countries that have some control on those technologies are able to develop even faster as they break the vicious cycle of technological parasitism and are able to compete in the global market.”

Bukod naman sa mga benepisyong pangteknolohiya, idinagdag ni Dr. Aban ang benepisyong pang-makabayan ng space program.

“Its patriotic benefits will be immeasurable, because it will be a source of pride,” abi ni Aban.

Inayunan pa rin ito ni Deocaris at inihalimbawa ang pagwawagi ni Gloria Diaz sa Miss Universe noong 1969; at ang pamamayagapag nina Leah Salonga sa larangan ng musika at Manny Pacquiao sa boksing.

“Mula ng manalo si Gloria Diaz sa Miss Universe, naging bahagi na ng kultura natin ang mga beauty pageant; at nung makasama si Leah Salonga sa Miss Saigon, mas dumami sa atin ang nahilig sa pagkanta,” ani Deocaris.

Hinggil naman kay Manny Pacquiao, sinabi niya na hindi maitatanggi ang pagkilala at pagmamalaki ng mga Pilipino sa boksingero.

Gayundin ang naging mga epekto ng pagwawagi ng mga Pilipino sa larangan ng bowling at billiards.

Matatandaan na ilang beses na nagwagi pandaigdigang kumpetisyon si Rafael Nepomuceno at sa bilyar si Efren “Bata” Reyes.

Ilan sa mga epekto ng mga pagwawaging ito ay ang pagdami ng mga mga bowling lanes at billiard hall sa bansa dahil dumami ring Pilipino ang nahilig sa mga nasabing laro. (Dino Balabo)

Di pa magugunaw ang mundo, ayon sa mga Pinoy astronomers

LUNGSOD NG QUEZON—May Pasko pa at hindi pa magugunaw ang mundo.

Ito ang buod ng mga pahayag ng mga pangunahing Pilipinong dalubhasa sa astronomiya hinggil sa mga hulang napabalita na magugunaw ang mundo sa Disyembre 21.

Ang nasabing hula ay batay sa pag-aaral sa kalendaryo ng tribung Maya ng Mexico na nagsasabing matatapos ang mundo sa nasabing araw; ngunit ayon sa mga Pinoy Astronomers, mas dapat pag-ukulan ng pansin ang pagkasira ng kagubatan sa halip ng pagkagunaw ng mundo.

Ayon kay Dr. Jesus Rodrigo Torres, pangulo ng Rizal Technological University (RTU), haka-haka lamang ang pananaw na “paskong pagkagunaw” at walang malinaw at kongkretong batayan.

Binigyang diin niya na kaya kumalat at lumaki ang balita hinggil sa nasabing haka-haka ay dahil sa may eksaktong araw na binabangggit ito.

“Marami na ang nagsabi na magugunaw ang mundo, dati ay noong year 2000, tapos biglang nabago, pero hindi naman natutuloy,” ani Torres sa mga dumalo sa isang talakayan na isinagawa sa Annabel’s Restaurant sa Lungsod na ito noong Biyernes, Disyembre 14.

Kinabukasan, Disyembre 15, nagpahayag ng pagsang-ayon sa pananaw ni Torres si Gob. Wilhelmino Alvarado sa kanyang lingguhang palatuntunan sa Radyo Bulacan.

Binigyang diin ng punong lalawigan na bilang isang Katoliko, “walang nakakaalam kung kailan magugunaw ang mundo, maliban sa Diyos na maylikha ng mundo.”

Bilang isang siyentipiko, binigyang diin ni Torres ang kahalagahan ng paglalahad ng ebidensya at batayan sa hula.

Sinabi niya na walang malinaw at kongkretong batayan ang mga nagpakalat ng hula, kaya’t binigyang diin niya na “matutuloy pa ang Pasko, hindi pa magwawakas ang mundo.”

Ayon kay Torres, nagkaroon ng pagkakamali ang mga unang eksperto na nagsagawa ng pag-aaral sa Mayan Calendar.

“Ang sinabi nila ay magtatapos ang mundo sa Disyembre 21, 2012 wala ng nakatala sa Mayan calendar pagkatapos ng araw na iyon. Pero ang hindi nila sinabi na iyon talaga ang katapusan ng bawat taon sa Mayan Calendar,” ani Torres.

Bukod rito, nilinaw din niya ang mga haka-hakang napabalita na sasalpukin ng planetang Nefiru ang mundo.

“It is also wrong kasi kung may planetang sasalpok sa mundo, matagal na nating nakita yan at maging mga amateur astronomers natin ay makikita kung may planeta o asteroid na sasalpok sa mundo,” ani Torres.

Inayunan din ito ni Dr. Custer Deocaris, isang professor ng Astrobiology sa RTU.

Sinabi niya na dahil sa Mayan Calendar, dumami ang mga ispekulasyon  hinggil sa pagkagunaw ng mundo.

Kabilang dito ay ang balitang magkakaroon ng solar storm kung saan ay magbubuga ng solar energy ang araw na maaaring makasira sa mga kagamitang elektroniko sa mundo tulad ng cellular phones at mga computers.

Ngunit ayon kay Deocaris, ang solar storm ay isang regular event sa solar system na nagaganap tuwing ika-apat na taon katulad ngayon na nagkakaroon ng solar maxima.

Sinabi niya na pagkatapos ng siklo ng solar maxima ay kasunod naman ang solar minimum kung kailan ay maliit lamang ang mga solar flare ng araw.

Inayunan din ito ni Frederick Gabriana, isang positional astronomer ng RTU.

Pinabulaanan din ni Gabriana ang haka-hakang magugunaw ang mundo dahil sa posibilidad ng galactic alignment na lilikha ng tidal force sa mundo.

“Ang termino na ginamit ng mga humuhula na magugunaw ang mundo ay planetary alignment, wala po tayong word na ganyan sa astronomy,” ani Gabriana.

Hinggil sa tidal force na diumano’y ihahatid ng galactic alignment o pagtatapat-tapat ng mga planeta, sinabi niya na walang dapat ikabahala doon.

Nilinaw ni Gabriana na batay sa kanilang kalkulasyon, ang tidal force na ihahatid ng posibleng galactic alignment ng mga planeta ay kasing lakas din lamang ng tidal force na hatid ng buwan sa mundo.

“It won’t affect the earth, kasi kung nakakapinsala yung tidal force ng buwan, eh di matagal na sana tayong nagunaw,” aniya at muling iginiit na kasing lakas lamang ng tidal force ng buwan ang sinasabing tidal force ng galactic alignment.(Dino Balabo)