DAYAW 2012: Katutubo’y kapanalig ng pamahalaan sa paghubog ng pamayanan

MALOLOS—Hindi lang benepisaryo ng reporma ng pamahalaan ang mga katutubo, sa halip ay kaagapay sa paghubog ng pamayanang nagbibigay sa halaga sa kanilang karanasan.

 

Ito ang buod ng mensahe ni Pangulong Benigno Aquino III sa pagbubukas ng tatlong araw na Dayaw 2012 Festival sa lungsod na ito noong Martes, Nobyembre 27.

Ang nasabing mensahe ay binasa ni dating Senador Jamby Madrigal na nagsilbi bilang tagapamuno ng Committee on Cultural Communities ng Senado sa panahon ng kanyang panunungkulan.

Batay sa pahayag ng Pangulo, mas maraming katutubo ngayon ang katulong sa paghubog ng mga polisiya’t batas ng mga pamahalaang lokal sa pamamagitan ng pagiging bahagi ng mga konsehong panglehislatura.

Bukod dito, ang mga katutubo ay may kinatawan din sa mga pambasang konseho sa pamamagitan ng National Commission on Indigenous Peoples (NCIP).

Ayon sa Pangulo, “at the national level, the National Commission on Indigenous Peoples (NCIP) is represented in human development and poverty reduction cluster and in the Mining Industry Coordinating Council (MICC) which ascertained that their voices are heard.

Binigyang diin niya na ang kalagayan ng mga katutubo ngayon ay salungat sa dating kalagayan ng mga ito sa panahon ng dating administrasyon.

Sinabi ng Pangulo na sa nagdaang administrasyon, ang mga katutubo ay nagamit sa pulitika, kaya’t sa halip na maisulong ang kapakanan ng mga ito ay mas napahalagahan ng NCIP sa kanilang mga desisyon ang interes ng kanilang among pulitiko.

“Kaya gusto nating maalis ang corrupt practices sa ating society at gobyerno para mabigyan ng mgandang pagkakataon ag mga IP brothers and sisters at di maiwan sa tuwid na daan,” ani ng Pangulo sa mensaheng ipinabasa kay Madrigal.

Nagpahayag din ng tiwala ang Pangulo sa kasalukuyang pamunuan ng NCIP at iginiit na ang mga namumuno rito ay higit na nakakaunawaan sa kalagayan at pangangailangan ng mga katutubo.

Sa kanyang pahayag, kinilala ng Pangulo ang kahalagahan ng mga katutubo sa pamayanang Pilipino ng kanysng sabihin na “from Luzon to Mindanao,our culture and beliefs are shaped by the many tradition of the IP, our very history as a free people find roots to in the principle that our ancestors lived by.”

Hinggil namans a pagdiriwang ng tatlong araw na Dayaw Festival sa Lungsod na ito, sinabi niya na , “ “today, through song, dances and festivities, we celebrate these practices mirroring values which are passed on by generations of Filipinos to another.”

Idinagdag pa niya na, “as the largest gathering of Filipino tribes and indigenous groups this Dayaw festival brings us closer as a people. It is by celebrating our diversity that we honor those who came before us and empower all people by recognizing their own identity, their pride and instill a deeper appreciation for our heritage which we know is vital if we are to move forward as a nation.  It is by remembering our heritage that we move closer to the elusive essence of our national identity.”

Kaugnay nito, sinabi ni Felipe De Leon, tagapangulo ng National Commission on Culture and the Arts (NCCA) na marami ang matutunan sa mga katutubo ng mga Pilipinong naninirahan sa mga kapatagan.

Nagpahayag din siya ng kalungkutan sa mababang pagtingin ng ng mga taga-kapatagan sa mga katutubong karaniwang nakatira sa kabundukan.

Ito ay dahil sa ang karaniwang pananaw ng mga taga-kapatagan sa mga katutubo ay nakahihigit o nakalalamang sila sa mga ito.

“We are very wrong, IP groups are wiser that us.  They have culture that we don’t know.  They should be our teachers because their wisdom dates back from generations,” ani De Leon.

Bilang tagapamuno ng NCCA n apangunahing organisador ng Dayaw 2012 Festival, sinabi ni De Leon na napapanahon upang unawain ng mga taga kapatagan ang mga katutubo upang makilala at matutunanan ang makulay na nakaraan ng samabayanang Pilipino. (Dino Balabo)

Kalinangan at produktong katutubo tampok sa pagdiriwang ng Dayaw 2012 sa Bulacan

Katutubong Aeta ng Porac, Pampanga.

MALOLOS—Tampok ang mga katutubong kalinangan na kinabibilangan ng mga laro, ritwal, pagkain sayaw, awit at mga produkto sa taunang pagdiriwang ng buwan ng mga katutubosa Bulacan mula Nobyembre 27 hanggang 29.

Ito ay tinaguriang “Dayaw 2012” na pangungunahan ng National Commission on Culture and the Arts (NCCA) kasama ang pamahalaang panglalawigan ng Bulacan at ang pamahalaang panglungsod ng Malolos.

Ang tatlong araw na pambansa at engrandeng pagdiriwang ay may temang “Katutubong Pamumuhay, Halawan ng Aral sa Buhay.”

Ayon kina Felipe De mesa at Emelita Almosara, tagapangulo at patnugot na tagapagpaganap ng NCCA, ang Dayaw 2012 na bahagi ng pambansang pagdiriwang ng Buwan ng mga Katutubo.

Katutubong Ati ng Isla ng Boracay.

Ito ay inorganisa ng NCCA’s Subcommission on Cultural Communities and Traditional Arts (SCCTA) sa pangunguna ni Commissioner Joycie Dorado-Alegre na tatampukan ng mga pagtatanghal ng iba-ibang grupo ng katutubo sa bansa.

Itatanghal din sa tatlong araw na pagdiriwang ang mga sayaw, awit, ritwal, laro, sining, mga produkto ng mga katutubo at maging mga demonstrasyon ng pagluluto ng kanilang mga pagkain.

Ayon kay Felipe, ang Dayaw 2012 naglalayon na itanghal ang kahalagahan at mayamang katutubong kalinangan maging ang mga usapin at hamon na kinakaharap ng mga katutubo sa panahong ito.

Layunin nito na maipakita ang mga tradisyunal na karunungan upang magsilbing inspirasyon sa paghanap ng solusyon sa mga makabagong suliranin; at mapagyaman ang kaalaman ng iba pang grupo katulad ng mga Tagalog at mamamayan ng kalakhang Maynila.

Sinabi pa ni Felipe na daan-daang kinatawan ng mga grupo ng katutubo mula sa ibat-ibang panig ng bansa ang darating sa Bulacan sa tatlong araw na pagdiriwang.

Ito ay kinabibilangan ng mga katutubong Gaddang, Isinay, Tinggian, Itneg, Ibanag, Yogad, Itawit, Malaweg, Ivatan, Bugkalot, Isnag, Kalinga, Ifugao, Ibaloi, Kankanaey, Balangao, Bontok, Applai, Ayta, Mangyan, Palawani, Molbog, Jama Mapun, Tagbanua, Pala’wan, Batak, Cuyunon, Agta, Ati, Panay Bukidnon, Waray, Abaknon, Yakan, Subanen, Manobo, Higaonon, Bagobo, Mandaya, Mansaka, B’laan, Sangir, Ata Manobo, T’boli, Teduray, Arumanen, Mamanwa, Maranao, Magindanao, Iranun at mga Tausug.

Kabilang sa mga gawaing inihanada ng NCCA sa tatlong araw na pagdiriwang sa loob ng bakuran ng kapitolyo ng Bulacan ay ang pagtatanghal ng mga katutubong sayaw at awit, katutubong Laro, Kuwentuhan sa Sari-Sari Store, Dayaw Tyange, impormal na talakayan at pagbebenta ng ibat-ibang produktong katutubo.

Magsasagawa rin ng pormal na talakayan sa Capitol Gymansium kung saan ay tatalakayin ang mga paksa hinggil sa Community-based Tourism Program na naglalayoing maghatid ng trabaho s amga katutubo; usapin sa climate change; talakayan sa pagbuo ng Department of Education (DepEd) ng kurikulum para sa mga katutubo.

Magsasagawa rin ng mga pagtatanghal ang ilang grupo ng katutubo sa SM City Baliwag, SM City Marilao at sa Robinsons Pulilan.

Sa Capitol Gymansium, mapapanood ang mga piling pelikula mula sa Cinemalaya hinggil sa mga katutubo, at ang sarwelang Bulakenyo na tinawag na Kakarong ay mapapanood sa Nicanor Avelardo Auditorium sa ikalawang palapag ng gat Blas Ople Building.

Bawat taon, pinangungunahan ng NCCA ang pagdiriwang ng Buwan ng mga katutubo sa iba-ibang bahagi ng bansa sa pamamagitan ng Dayaw.  Ang pagdiriwang ay ayon sa itinatakda ng Presidential Proclamation 1906, na nagdeklara sa buwan ng Oktubre bilang buwan ng mga katutubo.

Noong 2007, isinagawa ang Kalimudan: Panaghi-usa sa Mindanao  o Mindanao Indigenous Peoples’ Gathering na isinagawa sa lungsod ng Davao Citykung saan ay itinampok ang mga katutubo sa Mindanao.

Noong 2008, isi9nagawa sa Lungsod ng Santiago sa isabela anf Timpuyog: Indigenous Peoples’ Month Celebration  sa Luzon kung saan ay itinampok ang mga katutubo sa Luzon.

Noong 2009, isinagawa ang “Dungog” o ang Indigenous Peoples’ Festival  sa Lungsod ng Roxas sa Capiz.

Ang Dayaw 2010 ay isinagawa sa Kalakhang Maynila, at noong 2011, ito ay isinagawa sa Lungsod ng Tagum sa Davao del Norte.  (dino balabo)