Ang Pasko ng pamilya ng nawawalang UP student

MALOLOS—Sa ika-anim na sunod na Pasko, tanging ang larawan lamang ni Sherilyn Cadapan ang makakapiling ng kanyang ama at ina sa hapag ng noche buena.

Ang kalagayang ito ay taliwas sa paggunita ng Pasko ng mas maraming pamilyang Pilipino kung kailan ay masayang magkakasama-sama ang bawat kasapi.

Ngunit para sa pamilya Cadapan, hindi mailalarawan ang kalungkutan.

Sa kanila nito, umaasa pa rin si Erlinda, ina ni Sherilyn na muling makakapiling ang kanyang anak.

Sa esklusibong panayam ng Mabuhay, inamin ni Erlinda ang kalungkutan.

“Bawat araw na nadagdag sa paghahanap sa kanya is a long agony,” sabi niya patungkol sa kanyang anak na si Sherilyn, isa dalawang mag-aaral ng University of the Philippines (UP) na dinukot ng mga armadong kalalakihan sa bayan ng Hagonoy noong Hunyo 2006.

Ang ikalawang mag-aaral ng UP ay si Karen Empeno na ang pamilya ay nagmula Bataan.

Ayon kay Erlinda, halos hindi nakakatulong ang gobyernod sa pag-aresto kay retiradong Heneral Jovito Palparan at sa paghahanap sa kanyang anak, ngunit umaasa pa rin siyang muli itong makikita.

“Kahit  hindi nakakatulong ang gobyerno sa paghahanap kay Palaparan at kay Sherilyn, may Diyos na tumutulong, kaya kung nasaan ka man Sherilyn, manatili kang matatag, magkikita pa rin tayo,” ani Erlinda.

Huling nakipiling ng Pamilya Cadapa sa pagdiriwang ng Pasko si Sherilyn noong 2005 o anim na buwan bago siya dukutin sa Hagonoy.

Mula noon, naglaho ang sigla ng paggunita ng pamilya sa Pasko.

“Yung picture na lang niya ang kasama naming sa mesa at yung picture pa ring iyon ang makakasama naming ngayong Pasko,” ani Erlinda at nagsimulang mabasag ang tinig..

Habang pinapahid ang luhang umagos sa mga mata, nagpahayag si Erlinda ng pagkadismaya sa patuloy na pagkukulang ng gobyerno sa pag-aresto kay Palparan na inakusahan niya na sangkot sa pagdukot sa kanyang anak.

Erlinda Cadapan, ina ni Sherilyn

Ayon kay Erlinda, si Palparan ay hindi pangkaraniwang pugante na nagtatago sa kamay ng batas.

Ito ay dahil sa kilalang kilala ang heneral ng mga ahensiya ng gobyerno na dapat maghanap at umaresto sa kanya,

“Yung ibang kriminal na hindi kilala ay nahuhuli, bakit si Palparan na kilalang kilala ay hindi makita,” ani Erlinda.

Dahil dito, nagpahayag din siya ng duda sa pulisya at maging sa kakayahan ng military na hulihin ang heneral.

Iginiit pa niya na isang taon na ang nakalipas matapos mahgpalabas ng warrant of arrest laban kay Palparan ang korte sa Bulacan.

Sa kabila naman ng di pagpapakita ng heneral ay nagpapatuloy ang pagdinig sa kasong kidnapping na isinampa laban sa kanya.

Dahil sa pagtatago ng henera na binansagang “Berdugo,” muli siyang hinamon ni Erlinda ng sabihing, “dati ang tapang mong humarap sa Kongreso at sabihing ikaw ang implementor ng Oplan Bantay Laya ni Gloria Arroyo, ngayon ay ipakita mo ang tapang mo at humarap sa korte at patunayan na ikaw ay inosente.”  (Dino Balabo)

INGAT-PAPUTOK: Benta inaasahang hihina dahil sa kalamidad, ngunit umaasa ring makakabawi

BOCAUE, Bulacan—Umaasa ang mga kasapi ng Philippine Pyrotechnics Manufacturers and Dealers Association, Inc., (PPMDAI) na kikita at makakabawi sila benta ng paputok sa taong ito.

Kaugnay nito, pinangunahan ni Gob. Wilhelmino Alvarado ang pagsasagawa ng isang inspeksyon sa barangay Turo ng bayang ito noong Huwebes, Disyembre 13 kung saan binigyang diiin niya ang kampanyang Ingat paputok ng pamahalaang panglalawigan.

Ang inspeksyon ay ikalawa sa loob ng talong araw matapos magsagawa ng inspeksyon ng Bureau of Fire Protection sa nasabing lugar noong Martes, na hindi naman ikinatuwa ng mga nagtitinda ng paputok.

Ito ay dahil dumadalas ang pagsasagawa ng magkakahiwalay na inspeksyon ng ibat-ibang ahensiya ng pamahalaan na ayon sa mga nagsisipagtinda ay isang “papogi” lamang upang ipakitang nagsisipagtrabaho ang mga ito.

Ayon kay Maricel Santos-Cruz, hepe ng Provincial Public Saffairs Office (PPAO), ang mga inspeksyon ay bahagi nbg kampanya ng pamahalaan na mapataas ang anatas ng kaalaman ng mga taumbayan hinggil sa ligtas na paggamit ng paputok.

Ngunit para sa mga nagsisipagtinda, nakakasagabal sa kanilang pagtitnda ang magkakahiwalay na inspeksyon ng ibat-ibang ahensiya.

Inayunan ito ni Vimmie Erese, ang pangulo ng PPMDAI.

Ayon kay Erese, na malaki ang posibilidad na bumabang muli ang kanilang benta sa taong ito.

Gayunpaman, nagpahayag siya ng pag-asa na “baka mabawi rin kahit puhunan lang.”

Bilang pangulo ng PPMDAI, sinabi ni Erese na kinikilala nila ang kalagayan ng bansa ngayon na katula dnoong nakaraang taon ay sinalanta rin ng bagyo, partikular na ang Mindanao.

Sinabi niya na dahil sa kalamidad may posibilidad na humina ang kanilang benta dahil sa mas binibigyang prayoridad ngayon ng mga tao ang pagtulong sa kanilang kaanak at kaibigan na makabangon sa pinsalan ng kalamidad na hatid ng bagyong Pablo.

Gayunpamn, sinabi niya na umaasa sila na mabebenta pa rin ang kanilang mga produkto lalo na kung seryosong ipatutupad ng gobyerno ang batas na sumasaklaw sa ipinagbabawal o naglalakihang paputok, bukod pa sa mga smuggled o ipinuslit sa Bureau of Customs.

Nilinaw din ni Erese na dapat tugisin ng pulisya ang mga gumagawa at nagbebenta ng mga naglalakihang paputok, bukod pa sa mga nagbebenta ng smuggled products.

Iginiit niya na ang mga naglalakihan o oversized na paputok ang karaniwang nagiging sanhi ng pagkasugat o kamatayan.

Inayunan din ito ni Gob. Alvarado nna nag-atas sa panglalawigang pulisya sa pamumuno ni Chief Supt. Noli Talino na magsagawa ng regular na inspection at pagbabantay sa paputok.

Tiniyak din ni Alvarado ang kaligtasan ng mga mamimili sa pag-aatas sa Provincial Disaster Risk Reduction Management Office (PDDRMO) na maglagay ng trak ng bumbero at ambulansiya di kalayuan sa barangay Turo.

Ito ay upang makatugon agad ang mga ito kung sakaling magkaroon ng insidente.

Inatasan din ng punong lalawigan ang PPAO na magpamahagi ng mga polyeto upang maipaliwanag sa taumbayan ang ligtas na paggamit ng paputok.

Samantala sinabi ng mga nagsisipagtinda sa bayang ito na dapat ay magkaisa ang mga ahensiya ng pamahalaan sa pagsasagawa ng inspeksyon, sa halip na magkanya-kanya.

Ito ay bilang tugon sa hiwalay na inspeksyon ng BFP noong Martes kung saan ay may sinasabing mga paglabag ang ilang tindahan, ngunit wala namang hinuli o ipinasarang tindahan.

Ito ay dahil sa tanging ang pulisya lamang ang maaaring manghuli at magpatupad ng batas partikular na sa mga ilegal na paputok.

Matatandaan na noong nakaraang taon, maging ang National Bureau of Investigation (NBI) ay nagsagawa ng sariling inspeksyon sa mga tindahan sa bayang ito. (Dino Balabo)

PANGGULO O HINDI: 6 na kandidato posibleng matanggal sa listahan

Balite

 MALOLOS—Anim na indipendienteng kandidato sa panglalawigang posisyon,kabilang ang dalawang kandidato sa pagka-gobernador ang posibleng matanggal sa listahan bago dumating halalan sa 2013.

Almera

Ito ay matapos silang ipatawag at imbestigahan ng Commission on Elections (Comelec) noong Sabado, Oktubre 20 upang matukoy kung may kakayahan silang magsagawa ng malawakang kampanya sa halalan.

Ang imbestigasyon ay bahagi ng polisiya ng Comelec na linisin ang talaan ng kandidato o alisin ang mga nuisance o kandidatong itinuturing ng panggulo sa halalan.

Ang mga inimbestigahan ay sina Jaime Almera at Ernesto Balite na kapwa indipendienteng kandidato bilang gobernador; Sahiron Salim at Joseph Cristobal na kandidato bilang kongresista sa una at ikalawang distrito ayon sa pagkakasunod; at sina Jose Cundangan at Carlito Bernabe na kandidatong Bokal sa una at ikatlong distrito ng lalawigan, ayon sa pagkakasunod.

Maliban kay Salim, ang lahat ay ipinatawag ng Comelec batay sa bagong polisiyang ipinatutupad kaugnay ng pagtatanggal ng ng panggulong kandidato sa listahan. 

Salim

Si Salim ay ipinatawag dahil sa nagsampa ng petisyon sa Comelec si Kinatawan Marivic Alvarado na ipinadedeklara siya bilang isang nuisance candidate.

Ito ay dahil sa noong 2010 ay kumandidatong gobernador ng lalawigan ng Sulu si Salim na isang dating koronel ng pulisya, ngunity natalo dahil illang libo lamang naipong boto.

Ayon sa petisyon ni Kint. Alvarado, magiging katawa-tawa ang halalan sa unang distrito dahil wala daw kakayahan si Salim na magsagawa ng kampanya.

Sa panayam kay Abogado Elmo Duque, provincial election supervisor ng Bulacan,nilinaw niya na ang kanilang ginawa ay bahagi ng pagpapatupad ng polisiya ng Comelec.

Sinabi niya na dapat linisin ang listahan ng kandidato batay sa itinatakda ng batas.

Isa sa kanilang batayan ay kung may sapat na pananalapi ang kandidato na gagamitin sa halalan.

Cristobal

Batay sa batas, ang isang indipendienteng kandidato ay gagastos ng P5 sa bawat botante sa kanyang posisyong kinakandidatuhan.

Para sa mga kandidatong tulad nina Almera at Bernabe, hindi sapat na batayan ang pananalapi sa pagkandidato.

Ngunit nilinaw ni Duque na ang nasabing probisyon ay isa lamang sa mga minimum requirement ng batas.

Iginiit pa niya na hindi siya ang magdedesisyon sa magiging kapalaran ng mga indipendienteng kandidato.

“Our part is just to investigate and explore their capabilities, then we will submit a recommendation to our Law Department,”  ani Duque.

Ilan pa sa mga pinagbabatayan ng Comelec kung ang isang kandidato ay panggulo o nuisance lamang ay kung may kapangalan siyang kapwa kandidato sa katulad na posisyong kakandidatuhan.

Isa man sa anim na indipendiente ay walang kapangalan sa posisyong kakandidatuhan.

Bernabe

Dahil dito pinagsumite ng Comelec ang mga kandidato ng mga dokumento upang patunayan na may sapat silang ari-arian at pananalapi na magagamit sa kampanya.

Ayon kay Cundangan, hindi problema sa kanyang ang pananalapi dahil may mga supporters at ari-arian siya.

Si Cundangan ay dating tagapangulo ng Sangguniang Kabataan sa Barangay Matimbo sa lungsod ng Malolos. Siya ay kasalukuyang pangulo ng Federation of Parents Teachers and Community Association sa Bulacan State University.

Si Bernabe naman ay naging kapitan sa Barangay Poblacion sa Norzagaray.  Ang kanyang dalawang kamay ay naputol mataopos maputukan ng pillbox na napulot noong siya ay bata pa.

Si Cristobal naman ay dating Provincial Tourism Officer ng Kapitolyo na nagbitiw sa tungkulin bago maghalalan.

Cundangan

Samantalang si Almera ay nagsabing nag-aral ng drafting sa Bulacan State University; at si Balite ay isang retiradong guro.

Ayon sa mga tagamasid sa pulitika sa Bulacan, kapag nadiskwalipika sina Almera at Balite, wala ng makakalaban si Gob. Wilhelmino Alvarado.

Gayundin ang kanyangmaybahay na si Kinatawan Marivic Alvarado kapag nadiskwalipika si Salim.

Dagdag pa ng mga tagamasid sa pulitika, matatala sa kasaysayan pulitika sa lalawigan ang mag-asawa dahil sila ang kauna-unahang mag-asawang pulitiko na magiging unopposed sa kanilang kandidatura.  (Dino Balabo)

SPECIAL FEATURE:Pamanang-yaman sa mga sementeryo dapat pangalagaan

Ang mga larawan sa special feature na ito ay pawang kuha sa Sto. Cristo Catholic Cemetery sa Baliwag, at kuha ni Dino Balabo.

BALIWAG, Bulacan—Kinatatakutan ng marami ang mga lumang sementeryo kaya’t umiiwas na magpagabi doon lalo na kung nag-iisa.

Kapag Undas o Araw ng mga Santo at mga Kaluluwa na ginugunita tuwing una at ikalawang araw ng Nobyembre, animo’y parke o piyesta sa mga sementeryo dahil sa dami ng mga tao na dumadalaw sa puntod ng yumaong mahal sa buhay.

 

Ayon sa mga dalubhasa, ang mga nasabing araw ay dalawa lamang sa pinakamahahalagang araw sa buhay ng pamilyang Pilipino dahil iyon ang mga araw na nagsililbing daan upang sila’y muling magkita-kita.

“Reunion” ang wikang karaniwang ginagamit ng mga dalubhasa sa paglalarawan ng pagtitipon; at ang lugar ng nasabing okasyon ay sementeryo na itinuturing ding “ikalawang tahanan”, ayon kay Jaime Corpuz ng Heritage Conservation Society (HCS) Bulacan.

Ang pananaw na ikalawang tahanan ang sementeryo ay higit na nagkakulay ng di sinasadyang makita ng Mabuhay ang mga musoleo sa loob ng Sto. Cristo Catholic Cemetery sa bayang ito.

Karaniwan sa mga musoleo sa nasabing sementeryo ay kongkreto at ibat-iba ang anyo.

May anyong bahay na may dalawa hanggang tatlong palapag, may parang kapilya o maliit na simbahan at may krus pa sa tuktok, mayroon din parang waiting shed.

Ang ibang puntod naman ay may mga pigura ng ibat-ibang iskultura, bukod sa ibat-iba ang kanilang mga kulay.

Bilang pangulo ng HCS-Bulacan, sinabi ni Corpuz sa Mabuhay na dapat pangalagaan ang mga pampublikong sementryo sa  lalawigan, maging ang mga pag-aari ng simbahan.

Ito ay dahil sa bukod sa itinuturing na ikalawang tahanan ang mga sementeryo, ito rin ay himlayan ng mga dakilang mamamayan na naging bahagi ng kasaysayan, at ang mga disenyo ng musoleo at mga iskultura doon ay kayamanang pagkalinangan.

“Those are historical and cultural time pieces na dapat ingatan at alagaan,” ani Corpuz.

Iginiit pa niya na ang mga sementeryo ay tahanan ng mahahalagang koleksyong pangkasaysayan na naghahatid ng kaalaman sa nakaraang panahon.

“Hindi lang nakikita ng ating mga lokal na pamahalaan ang kahalagahan ng mga sementeryo,” ani Corpus at idinagdag na ang mga ito ay maaaring magsilbing destinasyon ng mga turista.

Ipinayo pa niya na dapat bumuo ng mga programa pang turismo at pangkalinangan ang mga pamahalaang lokal tulad ng “Lakbay-Kaluluwa” kung saan ay bahagi ay bahagi ng pag-aaral sa koleksyong pangkalinangan sa mga sementeryo.

Inihalimbawa niya ang Sto. Cristo Catholic Cemetery kung saan nakahimplay ang puntod ng bayaning si mariano Ponce, at ang sementero sa Meycauayan kung saan matatagapuan angmga punto ng mga Obispo ng simbahang katoliko.

Inayunan din ito ni Isagani Giron ng Samahang Pangkasaysayan ng Bulacan na nagsabing ang pinakamatandang sementeryo sa lalawigan ay ang Malolos Catholic Cemetery kung saan nakalibing ang ilan sa mga kasapi ng 20 kababaihan ng Malolos na nagsulong na pagtatayo ng paaralan sa mga kababaihan noong panahon ng Kastila.

“Dapat pagtulungan ng National Historical Commission of the Philippines (NHCP), City government ng Malolos at simbahang katoliko ang pagsasaayos ng mga libingan tulad ng Malolos Catholic Cemetery,” ani Giron.

Ipinaliwanag din ni Giron na ang pagtatayo ng sementeryo at paglilibing doon ng mga pumanaw ay nagmula sa kaugaliang Europeo, partikular na ng mga Kastila.

Ayon kay Giron, ang kaugalian ng mga katutubong Pilkipino maging ang mga Tsinong unang nanirahan sa bansa ay kakaiba sa kaugalian ng mga Kastila.

Ito ay dahil ang mga katutubong Pilipino ay mga unang Tsino ay sa gilid ng ilog naglilibing ng kanilang mahal sa buhay.

Para naman kay Father Ruel Arcega, ang pag-alala at pagdalaw sa mga yumao ay isang pagkilala ng mga Pilipino sa katuruan ng simbahan hinggil sa muling pagkabuhay.

“Ito ay pagkilala natin sa muling pagkabuhay, at sa huling araw ng paghuhukom, ang muling pagsasama ng kaluluwa at katawan katulad ng ipinakita ni Panginoong Hesus at Birheng Maria,” ani Arcega.

Hinggil naman sa naglalakihan at mga engrandeng musoleo, sinabi ng pari na ito ay isang palatandaan ng agwat ng mayaman at mahirap.

“Sa pangkulturang pananaw, ipinakikita ng iba ang agwat ng mahirap at mayaman dito sa lupa, pero sa Diyos, lahat ay pantay-pantay,” ani Arcega.

Inayunan din ni Corpuz ang pananaw na ito dahil mapapansin sa mga sementeryo ang kalagayan ng mga puntod ng pamilyang may kaya at pamilyang mahihirap.

 

Ang mga mahihirap ay maliliit at walang disenyo ng punto, at kung minsan ay sa mga puntod na “apartment-type” inihihimlay ang mahal sa buhay na pumanaw.

Batay naman sa pahayag ng isang sepulturero sa bayan ng Hagonoy, ang mga nakalibing sa puntod na apartment type ay karaniwang tumatagal ng limang taon.

“Nasa limang taon ang kontrata diya, pero pag hindi pa gagamitin yung nitso, pwede pang ma-extend,” ani ng sepulturero sa Sta. Ana Catholic Cemetery sa Hagonoy  (Dino Balabo)