KAPAG NABUGTA ANG ANGAT DAM: 100,000 ang masasawi sa Bulacan

Bahang hatid ng bagyong Pedring at Quiel sa Hagonoy noong 2011.

MALOLOS CITY—Hindi bababa sa 100,000 Bulakenyo ang maaaring masawi kapag nasira ang Angat Dam, ayon sa mataas na opisyal ng Engineering and Development Corporation of the Philippines (EDCOP) na nagsagawa ng pag-aaral sa nasabing dam noong 2012.

Kaugnay nito, ikinakasa ng Kapitolyo ang isang malawakang earthquake at dam break drill ngayong Disyembre kung saan ay kasama ang malalaking pamantasan sa lalawigan bilang paghahanda sa posibilidad ng malakas na lindol na maaaring sumira sa Angat Dam at sumalanta sa Bulacan.

Noel Ortigas

Ang paghahanda ay bahagi ng pagpapataas ng kakayahan ng mga Bulakenyo sa mga kalamidad matapos masalanta ng magkakasunod na kalamidad ang ibat-ibang bahagi ng bansa na kumitil sa libo- libong buhay.

Ngunit kung ang pag-uusapan ay ang bilang ng nasawi sa Visayas na umaabot sa mahigit 5,560 matapos manalasa ang bagyong Yolanda, ito ay katiting lamang kumpara sa posibleng maging bilang ng masasawi sa Bulacan at ilang bayan sa Pampanga at Kalakhang Maynila.

Sa panayam kay Noel Ortigas, executive vice president ng EDCOP, sinabi niya ng tuwiran sa Mabuhay na aabot sa 50  hanggang 60 porsyento ng Bulacan ang maaapektuhan ng posibleng pagkasira ng Angat Dam. Ang pahayag na ito ay dalawang beses na nilinaw kung saan ay binanggit na umaabot na sa halos tatlong milyon na ang populasyon ng lalawigan.

Ayon kay Ortigas, “hindi naman lahat na yon ay fatal, may makaka- survive din” at idinagdag pa na batay sa kanialng pag-aaral may mga bahagi ng Bulacan na aabot sa 10 hanggang 30 metro ang lalim ng tubig, may bahagi rin na lima hanggang 10 metro at tatlo hanggang limang metro lamang.

Ngunit batay sa pagaaral ni Inhinyero Roderick Dela Cruz, isang dam safety expert na nagmula sa Hagonoy na nakabase sa Amerika, posibleng umabot sa 60 talampakan ang bahang ihahatid sa Hagonoy at ibang bahagi ng Bulacan kung masisira ang Angat Dam.

Inhinyero Dela Cruz

Inihalimbawa niya na noong 2011 ay 1,500 cubic meters lamang ng tubig ang pinatapon ng Angat Dam ay lumubog sa mahigit isang metrong baha ang Hagonoy. Kung masisira ang Angat Dam, tinatayang aabot sa mahigit 850-milyon kubiko metro ng tubig ang raragasa.

Dahil dito, higit pang inusisa ng Mabuhay si Ortigas kung ilan sa maaapektuhang 50 hanggang 60 porsyento ng tatlong milyong populasyon ng Bulacan ang posibleng masawi. Hindi agad kumibo si Ortigas, ngunit nang magbigay ng numero ang mamamhayag na ito tulad ng 100,000 ay umayon siya.

Si Ortigas ay nakapanayam ng Mabuhay matapos ang isang pulong ng mga bumubuo sa Angat Dam Break Technical Working Group na naghahanda ng emergency action plan.

Ngunit para sa mga opisyal ng Bulacan, ang bilang na ito ay konserbatibo. Sa hiwalay na panayam kay Gob.Wilhelmino Alvarado, inihalimbawa niya ang pinsalang ihahatid sa Bulacan ng posibleng pagkasira ng Angat Dam sa pagsabog ng isang bombang nukleyar.

Angat Dam

“Parang nuclear yan na sumabog, halos walang matitira,”sabi ni Alvarado. Una rito, sinabi ng gobernador na kapag nasira ang Angat Dam ay “sa West Philippine Sea na tayo pupulutin.” Gayunpaman, sinabi ng gobernador na ang mga pahayag na ito ay hindi upang takutin ang mga Bulakenyo.

Sa halip binigyang diin niya na ito ay isang pagtatangka sa pagmumulat ng isipan ng bawat isa upang bigyang importansiya ang paghahanda. Iginiit pa ni Alvarado na lubhang mahalaga ang paghahanda ng bawat mamamayan sa isang malawakang delubyo.

“Lindol ang pinag-uusapan natin, kapag umuga yan, hindi lang naman dito sa Bulacan ang apektado at hindi lang Angat Dam, dahil yung West Marikina Valley Faultline ay hanggang Batangas. So, marami ang mapipinsala, at marami ang mangangailangan ng tulong. Sino ang tutulong sa atin, kundi tayo rin,” sabi ni Alvarado. Dino Balabo

Bahang may lalim na 60 feet ang magpapalubog sa Bulacan pag nasira ang dam?

  

HAGONOY, Bulacan—Alam ba ninyo kung gaano kalalim ang bahang magpapalubog sa Bulacan kung sakaling masisira ang Angat Dam?

May nagsasabing depende sa lugar, pero may nagsasabing isa hanggang 30 metro ang lalim ng bahang raragasa pag nasira ang Angat Dam na matatagpuan sa bulubunduking bahagi ng bayan ng Norzagaray. 

Batay sa ulat ng Tonkin & Taylor International, ang kumpanyang nagsagawa ng anim na buwang feasibility study sa Angat Dam, ang ang bahang may lalim na 10 hangang 30 metro ay maaring maranasan sa mga bayan ng Angat, Bustos, Baliwag, San Rafael at Plaridel.

Sa ibabang bahagi naman ng Ilog Angat kung saan matatagpuan ang mga bayan ng Calumpit, Hagonoy, at Paombong ay tinatayang aabot lamang sa isa hanggang aqpat na metro ang lalim. 

Ang bawat isang metro ay katumbas ng tatlong talampakan kaya’t ang 20 metro o 30 metro ay nakakatumbas ng 60 hanggang 90 talampakan.

Ngunit batay sa pag-aaral ni Inhinyero Roderick Dela Cruz, ang ulat ng Tonkin & Taylor ay posibleng bumaba ng 20 metro o tumaas pang 20 metro. 

Ito ay ang tinatawag na margin of error na ayon sa ulat ay 20 meters plus or minus.

  

Ayon kay Dela Cruz, walang dapat ipangamba kung ang ulat ng Tonkin & Taylor ay lalabas na minus 20 meters.

Ito ay nangangahulugan na halos walang baha sa bayan ng Hagonoy na sinasabing lulubog sa isa hanggang apat na metrong lalim ng baha.

  

Ngunit paano kung ang pagtaya ng Tonkin & Taylor ay mali at ang lumabas na baha ay plus 20 meters.

“Delikado yan, wala na tayong mapupuntahan,” ani Dela Cruz ngunit iginiit na “hindi na tinatakot natin ang taumbayan, dapat lang kasi na nauunawaan natin ang mga posibilidad upang mas higit tayong handa.”

  

Ilan sa mga pinagbabasihan ni Dela Cruz ng pananaw na posibleng maging plus 20 meters ang bahang ihahatid ng posibleng pagkasira ng dam ay ang karanasan noong 1978 at nitong 2011 kung kailan nanalasa ang mga bagyong Pedring at Quiel.

Matatandaan na noong Oktubre 1978, lumubog sa anim hanggang pitong talampakang baha ang bayan ng Hagonoy matapos ang bagyong Kading dahil sa nagkamali ang namamahala sa Angat Dam.

  

Batay sa tala, aksidenteng napalaki ang bukas sa floodgate ng ng Angat Dam at tumapon ang 5,000 cubic meters per second ng tubig sa Ilog Angat na naging sanhi ng pagkasawi ng may 100 katao at pagkasalanta ng maraming ari-arian.

 Noonfg 2011, lumubog sa tatlo hanggang limang talampakang baha ang Hagonoy dahil sa pagpapatapon ng may 1,500 cms a tubig ng Angat Dam.

 “Simpleng subjective analysis lang ito, kung 5,000 cms ipinatapon ng Angat Dam noong 1978 at lumubog sa halos dalawang metrong baha ang Hagonoy, paano kung masira ang dam,” sabi ni Dela Cruz.

 Batay sa tala ng National Power Corporation, ang Angat Dam ay may kakayahang magtinggalng mahigit sa 800-milyong kubiko metro ng tubig; at ito ay posibleng rumagsang lahat kung masisira ang dam.

 Ayon kay Dela Cruz, tinataya ng Tonkin & Taylor na aabot sa 22,000 cms ng tubig ang tatapon sa Angat River pag nasira ang dam.

 Ito ay nangangahulugan na posibleng umabot sa 20 metro o 60 talampakang lalim ng tubig ang maghpalubog sa bayan ng Hagonoy dahil noong 1978 ay 5,000 cms lamang ang tumapon ngunit halos dalawang metro ang lalim na nagpalubog sa nasabing bayan.

 Sa kabila ng pagsusuring ito,ipinayo ni Dela Cruz ang dagdag na pag-aaral upang higit na matantiyan ang posibleng baha na ihatid ng pagkasira ng dam.

 Binigyang diin niya na hindi ito maaring ipagwalang-bahala dahil buhay at kamatayan ang nakataya.

 Matatandaan na ilang araw bago manalsa ang bagyong Ondoy sa kalakhang Maynila at mga bayan ng Sta.Maria,Marilao,Bocaue at Lungsod ng Meycauayan noong Setyembre 2009 ay naging bisita ng Sangguniang Panglalawigan ng Bulacan si Dr. Renato Solidum, ang direktor ng Philippine Institute of Volcanology and Seismology (Phivolcs).

 Sa kanyang pahayag sa Sangguniang Panglalawigan na noo’y pinamumunuan ni Bise Gob. Wilhelmino Alvarado, nagbabala si Solidum na dapat paghandaan ng Bulacan ng posibilidad na masira ang Angat Dam.

 Sa panayam ng Mabuhay matapos ang kanyang presentasyon sa Sangguniang Panglalawigan, itinanong kung anogn antas ng paghahanda ang dapat gawin ng Bulacan.

Ayon kay Solidum,” Bulacan must prepare for the worst!” Dino Balabo

Saan pwedeng magtayo ng socialized housing sa Bulacan?

MALOLOS--Nagpahayag ng suporta si Gob. Wilhelmino Alvarado  sa mga programa ng administrasyong Aquino sa paglilinis ng mga estero sa kalakhang Maynila sa pamamagitan ng paglilipat ng mga iskwater.

Ito ay kaugnay ng moratorium sa Lungsod ng SJDM hinggil sa pagpapatigil sa pagpapatayo ng socialized housing.

Ayon sa gobernador, kahit may moratorium sa SJDM, may iba pang mga bayan sa lalawigan na maaring pagtayuan ng mga socialized housing projects na malilipatan ng mga iskwater.

Kabilang dito ang mga bayan ng Pandi, Bustos, San Rafael, San Ildefonso at Norzagaray.

Sa kabila naman ng pagbubukas ng ilang bayan para sa mga socialized housing, iginiit ni Alvarado na dapat ay magkaroon ng tamang koordinasyon sa kanya at maging sa mga punong bayan.

Bukod rito, ipinaalala niya na anumang socialized housing project ang itayo sa ibang bayan sa lalawigan, ito ay kailangan pa ring sumunod samga umiiral na land use plan.

Idinagdag paniya na bukod samga iskwater sa Maynila, mayroon ding mga iskwater sa lalawigan ng Bulacan na dapat bigay ng marangal na tirahan sa mga mas ligtas na lugar.

Ito ay dahil sa ang mga Bulakenyong iskwater ay karaniwang nakatira sa mga gilid ng ilog at sapa na natukoy bilang mga geo-hazard areas.

Isa sa halimbawa ay ang may 6,000 iskwater sa SJDM, na ayon kay Ignacio ay unti-unti na ring naililipat dahil ang 10 porsyento ng mga proyektong pabahay ay ipinagkakaloob sa mga iskwater sa lungsod na ito.

Ang lungsod ng SJDM ito ay sinasabing dating isang barangay lamang ng lungsod ng Meycauayan, ngunit ito ang may pinakamataas na bilang ng populasyon sa lalawigan ngayon.

Ito ay dahil na rin sa mahigit 50 taong paglilipat ng mga iskwater sa kalakhang Maynila patungo sa lungsod na ito.

Batay sa mga tala, ang mga unang iskwater na inilipat sa SJDM ay ang mga retiradong sundalong nakatira sa gilid ng Fort Bonifacio sa Taguig.

Ngunit noong 1959 ay naapektuhan sila ng bahang hatid ng malakas na bagyo at inilipat sa dating Haceinda Sapang Palay, sa silangang bahagi ng SJDM.

 

Nasundan pa ito na mga sunod-sunod na maramihang paglilipat ng mga iskwater mula sa Intramuros, Maynila noong Disyembre 3,1963.

Ito ay matapos puwersahin ni dating Manila Mayor Antonio Villegas ang paglilipat ng mga iskwater na sa Intramuros, sa pamamagitan ng pagbabaklas ng kanilang mga barong-barong.

Ang mga pamilya ng iskwater ay isinakay sa trak at inihatid sa Sapang Palay sa kalagitnaan ng gabi.

Bukod rito, sinasabi ng mga nakasama sa unang inihatid na ibinaba lang sila sa trak at umalis, at wala pang bahay na nakatayo na malilipatan.

Ayon kay Fr. Edward Kelly, isang pari nanagmula sa Ireland at naboluntaryong magsagawa ng misyon sa Sapang Palay, umabot sa 20,000 pamilya ang nailipat sa Sapang Palay sa pagitan ng Disyembre  1963 at Abril 1964.

Si Kelly ay dumating sa bansa noong 1961, at nagsimula ng kanyang misyon sa Sapang Palay noong Mayo 1964.  Siya ay kasalukuyang pa ring nakatira sa Sapang Palay. Dino Balabo

12 bagong alkalde nalalal sa Bulacan

Mayor-elect Boy Cruz of Guiguinto

MALOLOS—Namayani ang mga kandidato ng Liberal Party-National Unity Party (LP-NUP) coalition sa Bulacan, ngunit 12 bagong  alkalde ang nahalal sa 21 bayan ng lalawigan.

Kaugnay nito,pormal na iprinoklama noong Martes ng gabi, Mayo 14 ng provincial board of canvassers (PBOC) sina Gob. Wilhelmino Alvarado at kanyang maybahay na si Kint. Marivic Alvarado.

Ito ay dahil sa kapwa walang kalaban ang mag-asawa, ngunit hindi sila dumalo sa proklamasyon.

Sa iba pang halal na posisyong panglalawigan kabilang ang apat pang distrito ng kongreso at distrito para sa Sangguniang Panglalawigan, nanguna rin sa bilang ng boto ang kandidato ng koalisyon.

Batay sa monitoring report ng PBOC, tinalo ni Angat Vice Mayor si incumbent Mayor Reggie Santos; samantalang nagtagumpay ang indipendienteng si Carol Dellosa na pigilan ang tangka ni Ferdinand Estrella na halinhan ang kanyang ama na si Mayor Romy Estrella sa Baliwag.

Team Calumpit

Sa Calumpit, naiproklama na si Dr. Jessie De Jessie noong Lunes bilang kapalit ng kanyang kapatid na si outgoing mayor James De Jesus; samantalang matagumpay na nakabalik sa pwesto si dating Mayor Ambrosio Cruz ng talunin si incumbent Mayor Isagani Pascual ng Guiguinto.

Sa Hagonoy, tinalo ni Raulito Manlapaz, pangulo ng Association of the Barangay Captain si incumbent Mayor Angel Cruz; samantalang papalitan ni mayor-elect Tito Santiago si outgoing mayor Epifanio Guillermo sa Marilao sa Hunyo 30.

Sa Norzagaray, pinutol ni Fred Germar ang 15-taong pamamayagpag ng pamilya Legazpi ng talunin niya si incumbent Mayor Feliciano Legazpi; samantalang sa Obando; nagtagumpay sa ikalawang pagtatangka sa pagka-alkalde si Edwin Santos ng talunin si incumbent Mayor Orencio Gabriel.

Mayor-elect Manlapaz & Vice-mayor elect Santos

Sa  Paombong, ginulat ni Abogado Isagani Castro, isa ring indipendiente ang marami ng talunin si Maryann Marcos, ang maybahay ni incumbent Mayor Donato Marcos; samantalang hahalinhan ni Jocell Vistan ang kanyang inang si outgoing Mayor Tessie Vistan ng Plaridel sa Hunyo matapos talunin ang tatlon pang kandidato.

 Sa San Ildefonso, Galvez pa rin ang nanalong alkalde matapos talunin ni Gerald Galvez ang kanyang tiyuhin na si dating Mayor Edgardo Galvez na nagtangkang palitan ng kanyang anak na si incumbent Mayor Carla Paula Galvez Tan na noong Disyembre ay umurong upang magbigay daan sa kanyang ama.

Sa bayan ng San Rafael, nabahiran ng alegasyon ng pamimili ng boto ang pagwawagi ni Vice Mayor Cipriano Violago laban kay incumbent Mayor Lorna Silverio.

Mayor-elect Violago

Ang iba pang alkalde sa Bulacan na muling nahalal ay sina Mayor Romy Castro ng Balagtas, Eduardo Villanueva ng Bocaue, Patrick Neil Meneses ng Bulakan, Arnel Mendoza ng Bustos, Ronaldo Flores ng Donya Remedios Trinidad, Enrico Roque ng Pandi, Vicente Esguerra ng Pulilan, Roderick Tiongson ng San Miguel, at Bartolome Ramos ng Sta.Maria.

Muli rin nahalal sina incumbent Mayor Christian Natividad, Joan Alarilla at Rey San Pedro  ng mga lungsod ng Malolos, Meycauayan at San Jose Del Monte, ayon sa pagkakasunod.  (Dino Balabo)

VM Violago nahaharap sa patong-patong na kaso

 

Violago

SAN RAFAEL, Bulacan—Tatlong magkakahiwalay na kaso ang hinaharap ng bise-alkalde ng bayang ito kaugnay ng pagpaslang sa isang pulisya na diumano’y kaibigan niya.

Batay sa mga dokumento, sinampahan ng kasong murder ng mga kaanak ng pinaslang na si SPO1 Rafael Bartolome si Cipriano Violago, ang kasalukuyang bise alkalde at kandidatong alkalde sa bayang ito.

Si Violago ay sinampahan ng kaso nina Luz, Rolando, Rael, Leonarda, Estrelita at Herbert na pawang may apelyidong Bartolome, at ni Adorable Bartolome-Parabas; pawang mga kaanak ni SPO1 Bartolome na pinaslang noong Mayo 13, 2012 sa bayang ito.

Kaugnay nito, nagsampa rin ng mga kasong grave coercion at obstruction of justice sa Ombudsman for Luzon si Supt. Boy Hernandez, hepe ng bayang ito laban kay Violago.

Ang nasabing kaso at kaugnay na kasong preventive suspension na isinampa ni Hernandez laban kay Violago ay kapwa nakabinbin pa sa tanggapan ng Ombudsman for Luzon.

Veneracion: Binili lang

Samantala, biglang nagtago si Violago noong Mayo 8 o ilang araw bago maghalalan dahil sa pagpapalabas ng isang warrant of arrest (WOA) ni Judge Corazon Domingo-Ranola ng Regional Trial Court (RTC) Branch 10 laban kay Violago dahil sa kasong murder.

Noong Mayo 10, nagpalabas ng isang opisyal na pahayag sa video ang asawa ni Violago na si Maria Isabel, kasama ang mga kapartido ng bise alkalde at isinisi kay Mayor Lorna Silverio ang pagpapalabas ng WOA.

Ang nasabing WOA at inilarawan pa ni Kapitan Edison Veneracion, kandidatong Bise-Alkalde na kapartido ni Violago bilang "harassment."

Nag-akusa pa si Veneracion na “binili lang yung WOA.”

Ang pagpapatupad ng nasabing WOA ay pansamantalang ipinatigil ng special third division ng Court of Appeals noong Mayo 10 matapos umapela si Violago.

Dahil dito, muling nakapagpatuloy ng pangangampanya si Violago hanggang noong Mayo 11.

Samantala, nilinaw ni Mayor Silverio na wala siyang kinalaman sa warrant laban kay Violago dahil hindi siya kasama sa kaso.

 

Silverio: Convenient excuse

“I’m not a party to the case, bakit sa akin nila isinisisi ang warrant,” ani Silverio at iginiit na pulisya ang nagpursigeng magsampa ng kaso kay Violago.

Sinagot din ni Silverio ang mga paratang na binili ang WOA.

“Saan ba nakakabili ngayon ng warrant, baka yung TRO ay nabili din,”pahayag pa ng alkalde.

Ayon pa kay Silverio, kung may dapat panagutan sa batas si Violago ay dapat niya itong harapin at huwang siyang gamitin bilang “convenient excuse.”

“Dahil ba halalan, kaya sa akin nila isinisisi ang kaso nila, harapin na lang nila,” ani ng alkalde.

Ang mga kaso laban kay Violago ay nag-ugat sa pamamaslang kay SPO1 Bartolome sa Lapid’s Ville sa Barangay Tambubong ng bayang ito noong Mayo 13, 2012.

Bukod kay Violago, kinasuhan din ang apat niyang mga tauhan na sina Vergel dela Rosa Liquino, Barangay Pansumalok sa bayang ito; Nicolas Mangaluz alias Boyet at Joel Mangaluz ng Barangay Bahay Pare, Candaba, Pampanga; at Tristan S. Cruz IV, ng Barangay  Tanauan sa bayan ng Bustos.

Batay sa mga ulat ng pulisya, si Bartolome ay napaslang matapos rumesponde sa tawag ng isang kaibigan sa Lapids Ville.

Pagdating ni Bartolome sa lugar, pinagbabaril siya ng dalawang suspek.

Ang nasabing insidente ay isinisi kay Violago at sa kanyang mga tauhang kinasuhan rin.

Si Violago ay dating kapartido ni Silverio sa halalan noong Mayo 2010.

Siya ay ama ni Bokal Mark Cholo Violago, ang kinatawan ng Pederasyon ng Samahan ng mga Kapitan ng Barangay sa Sangguniang Panglalawigan ng Bulacan.

(Dino Balabo)